The Esperanto Teacher: A Simple Course for Non-Grammarians · Chapter 4Part 4
This chapter is not translated yet. You are reading the original.
Per signifies by means of; it denotes the instrument by means of which something is done, as Per hakilo ni hakas, By means of an axe we chop.
Kun means in company with, accompanying. Li iros kun mi, He will go with me.
Sen means without as Teo sen sukero, Tea without sugar. It is used as a prefix to denote absence of something, as sen-utila, without use, useless (compare with mal, which denotes the exact opposite; malutila means harmful, noxious).
Mi manĝas per la buŝo, kaj flaras per la nazo. Ŝi surpaŝis per piedo sur la serpenton. Ĝi enkovris la belegan lilion per blanka ŝaŭmo. La korpo finiĝis per fiŝa vosto. Ĉiuj muroj estas ornamitaj per grandaj pentraĵoj. Per tie ĉi, kaj ne per alia vojo, la ŝtelisto forkuris. Per kia maniero oni povas veni en la landon de oro? Per tia maniero. Per unu vorto. La stelo Venus ekbrulis per envio.
Ŝi volis ludi kun ili, sed kun teruro ili forkuris. Kun kia atento ŝi aŭskultis tiujn ĉi rakontojn! La plej bela el ili estis la juna reĝido kun la grandaj nigraj okuloj. Tien ĉi alnaĝis la virineto de maro kun la bela princo. Kun plezuro. Kun ĉiu jaro la nombro de la membroj rapide kreskis.
La tataro restis sen bona ĉevalo kaj sen manĝo. Li preskaŭ sen vivo estis pelata de la ondoj. Ili teksis per ĉiuj fortoj, sed sen fadenoj. Li senvorte obeis. La folioj sin movis (or moviĝis) senĉese. Li kreis sennombrajn birdojn.
LESSON 37.
Por. Pro.
Por means for, in order to, for the purpose of, for the benefit of, as Li aĉetis inkon por skribi, He bought ink in order to write. Por is one of the three prepositions used before verbs in the Infinitive.
Pro means for, because of, on account of, for the sake of (cause), as Li demandis ŝin, pro kio ŝi ploras, He asked her, for what (reason or cause) she weeps.
Por looks forward to the aim or purpose of the action, to that which comes after the action, while pro looks back to what came before the action and caused it to be done, as Mi manĝas pro malsato por vivi, I eat because of hunger in order to live.
Li sin kuracis por resaniĝi. Ŝi havis multege por rakonti. Li iris en la preĝejon, por fari la konfeson. Por iel pasigi la tempon. Neniu pli bone taŭgas por sia ofico, ol li. Li uzis ĉiajn siajn fortojn por kontentigi sian mastron. Por mi estas tute egale, kie ajn mi loĝas. Prenu (la pagon) por la kafo.
Li mortis pro (aŭ, de) malsato. Mi havis tre bonan bienon, kiu estis vendita pro ŝuldoj. Pro la ĉielo, ne faru tion ĉi. Li estis konvinkita, ke li pro si ne devas timi. Pro tio ĉi Venus lumas pli forte, ol multaj aliaj steloj. Ĉu pro tio, aŭ ĉu pro ia alia kaŭzo, mi ne scias.
LESSON 38.
Pri. Laŭ.
Pri means concerning, in regard to, about, as Ni parolis pri nia amiko, We spoke about or concerning our friend.
Pripensi, to think about, to consider. Priparoli, to speak about. Priskribi, to describe.
Laŭ means according to, in accordance with, as Laŭ mia opinio, According to (or, in) my opinion.
Laŭlonge, lengthways.
Ŝi volis kredi, ke la hebreo parolas pri iu alia. Nun la virino havas ĉion, ŝi pri nenio povas peti. Pri tio ĉi ne pensu. Tion oni vere ne povas diri pri vi. Estis ankoraŭ multaj aferoj, pri kiuj ili volis scii. Li ne povis eĉ sonĝi pri ŝi. Ŝi demandadis pri tio la maljunan avinon.
Mi restas tie ĉi laŭ la ordono de mia estro. Li ekiris laŭ tiu ĉi rivero. Ili havis la permeson supreniri ĉiufoje laŭ sia volo. Ŝi povis laŭ sia plaĉo fosi kaj planti. La konkoj sin fermas kaj malfermas laŭ la fluo de la akvo. Laŭ sia eksteraĵo li ŝajnis konvena homo. Laŭ la komando "tri" vi ekpafos sur la arbon. La pli juna filino estis la plena portreto de sia patro laŭ sia boneco kaj honesteco.
LESSON 39.
Kontraŭ. Anstataŭ. Krom.
Kontraŭ means against, opposite, or in opposition to as Li kuraĝe batalis kune kun ni kontraŭ niaj malamikoj, He courageously fought with us against our enemies. It is also used in the sense of overlooking, as La fenestro kontraŭ la strato, The window overlooking the street; and of facing, as Vizaĝo kontraŭ vizaĝo, Face to face. Kontraŭdiri, to contradict.
Anstataŭ means instead of, in the place of, as Mi iris Londonon anstataŭ Parizon, I went to London instead of to Paris. Mi iris hieraŭ anstataŭ morgaŭ, I went yesterday instead of to-morrow. Anstataŭ piediri, li veturis, Instead of going on foot, he drove. Anstataŭi, to take (or, be in) the place of; anstataŭigi, to put in the place of, to replace (by).
Krom means not including, in addition to, besides, as En la ĉambro estis neniu krom li, In the room there was nobody except him. La knabo estas granda, kaj krom tio, li estas bona. The boy is tall, and besides that, he is good.
Vi havas rimedojn kontraŭ ĉiuj malsanoj. Kion povas fari li sola kontraŭ cent homoj? Kontraŭ sia kutimo, la profesoro nenion diris. Ĝi flugis kontraŭ la reflektoron. Kontraŭ sia propra volo ŝi tion ĉi konfesis. Li eksentis ian abomenon kontraŭ si. La kontraŭa flanko. Ili sidiĝis unu kontraŭ la alia. Ŝi estis maljusta kontraŭ li. Kontraŭ la ordinaro, la nombro de la dancantoj estis granda.
Anstataŭ li, oni sendis lian fraton. Anstataŭ eliri, li restis en la domo. Okulo anstataŭ okulo, kaj dento anstataŭ dento. Anstataŭ kafo li donis al mi teon kun sukero sed sen kremo. Anstataŭ "la" oni povas ankaŭ diri "l'" (sed nur post prepozicio, kiu finiĝas per vokalo).
En la salono staris neniu krom li kaj lia fianĉino. Krom la malplena teksilo nenio estis. Krom ni mem, ni havis tre malmulte por enporti. Ŝi volis havi, krom la ruĝaj floroj, nur unu belan statuon. Ĉiuj dormis, krom la direktilisto apud sia direktilo. Krom la membroj alveturas multe da gastoj.
LESSON 40.
Malgraŭ. Spite. Po. Je.
Malgraŭ means in spite of, notwithstanding, as Li sukcesis malgraŭ ĉio, He succeeded in spite of everything.
Spite is a stronger expression than "malgraŭ"; it means in defiance of all opposition, despite, as Li faris tion, spite la malpermeso, He did that, in spite of being forbidden.
Po means at the rate of, as Mi aĉetis dekduon da ovoj po unu penco, I bought a dozen eggs at (the rate of) a penny (each). Poduone, by halves. Po grande, wholesale; po malgrande, retail.
As already said (see Lesson 26), je is the only preposition which has no meaning of its own. It is used when a preposition is needed, and none of the others properly expresses the idea, as La kruĉo estas plena je (or, de) akvo, The jug is full of water. Mi enuas je la hejmo, I am tired of home.
Li multe laboris, sed malgraŭ ĉio, li ne sukcesis. Estis ankoraŭ sufiĉe varme, malgraŭ ke la suno staris malalte. Ili estos severe punataj, se ili, malgraŭ la malpermeso, pekos kontraŭ la libereco de la vojo. Spite ĉiuj miaj penoj por malhelpi lin, li foriris.
Por miaj kvar infanoj mi aĉetis dek du pomojn, kaj al ĉiu el la infanoj mi donis po tri pomoj. Ili povas kosti po tri ĝis kvin ŝilingoj. Tiu ĉi libro havas sesdek paĝojn; tial se mi legos en ĉiu tago po dekkvin paĝoj, mi finos la tutan libron en kvar tagoj. Mi aĉetis kvar librojn po ses pencoj.
Ni estis nur okupitaj je kelkaj mastrumaĵoj. La konstruo estas simila je fungo. Ili forkuris, kiam la virino ekkriis je ili. Je la vespero la ĉielo kovriĝis je nuboj. El timo je Karagara mi forkuris. Ŝi estis tre fiera je sia nobeleco. La hundo sincere malĝojis je li. Neniu el ili estis tiel plena je deziroj, kiel la plej juna knabino. Je vorto de honoro.
40a.
Se ni bezonas uzi prepozicion, kaj la senco ne montras al ni, kian prepozicion uzi, tiam ni povas uzi la komunan prepozicion "je." Sed estas bone uzadi la vorton "je" kiel eble pli malofte. Anstataŭ la vorto "je" ni povas ankaŭ uzi akuzativon sen prepozicio.—Mi ridas je lia naiveco (aŭ, mi ridas pro lia naiveco; aŭ mi ridas lian naivecon).—Je la lasta fojo mi vidas lin ĉe vi (aŭ, la lastan fojon).—Mi veturis du tagojn kaj unu nokton.—Mi sopiras je mia perdita feliĉo (aŭ, mian perditan feliĉon).—El la dirita regulo sekvas, ke se ni pri ia verbo ne scias, ĉu ĝi postulas post si la akuzativon (t.e.=tio estas, ĉu ĝi estas aktiva) aŭ ne, ni povas ĉiam uzi la akuzativon. Ekzemple, ni povas diri "obei al la patro" kaj "obei la patron" (anstataŭ, "obei je la patro"). Sed ni ne uzas la akuzativon tiam, kiam la klareco de la senco tion ĉi malpermesas; ekzemple: ni povas diri "pardoni al la malamiko" kaj "pardoni la malamikon," sed ni devas diri ĉiam "pardoni al la malamiko lian kulpon."
LESSON 41.
Suffixes -aĵ-, -ec-.
-aĵ- denotes a thing (i.) made from or of the substance named, or (ii.) having the quality or character named, or (iii.) resulting from the action expressed by the word to which it is added, as Ovo, an egg, ovaĵo, something made of eggs, an omelette; Mirinda, wonderful, mirindaĵo, a wonderful thing, a wonder; Trovi, to find, trovaĵo (or, trovitaĵo), a thing found.
-ec- denotes quality; it forms the name of a quality; as, Bona, good; boneco, goodness. Riĉa, rich; riĉeco, richness. Akurata, accurate, prompt; akurateco, accuracy. Mola, soft; molaĵo, a soft thing; moleco, softness. Amiko, a friend; amikaĵo, a friendly act; amikeco, friendliness, friendship. Eco, quality.
La fotografisto fotografis min, kaj mi sendis mian fotografaĵon al mia patro. Vi parolas sensencaĵon, mia amiko. Mi trinkis teon kun kuko kaj konfitaĵo. Akvo estas fluidaĵo. Mi ne volis trinki la vinon, ĉar ĝi enhavis en si ian malklaraĵon. Sur la tablo staris diversaj sukeraĵoj. Mi manĝis bongustan ovaĵon. Kiam mi ien veturas, mi neniam prenas kun mi multon da pakaĵo. Glaciaĵo estas dolĉa glaciigita frandaĵo. La tuta supraĵo de la lago estis kovrita per naĝantaj folioj kaj diversaj aliaj kreskaĵoj. La lignisto vendas lignon, kaj la lignaĵisto faras tablojn, seĝojn kaj aliajn lignajn objektojn. Mi uzas nenian alkoholaĵon. Lia maljuna patrino kondukis la mastraĵon de la domo. "Malbonan eksteraĵon li havis," respondis la hebreo. Ŝi pripensis la faritaĵojn de la tago pasinta. Ĝi estas tiel malpeza, kiel araneaĵo. La trenaĵo de la vesto estis longa. Ili sin movas, kiel vivaj estaĵoj.
Li amas tiun ĉi knabinon pro ŝia beleco kaj boneco. Lia heroeco tre plaĉis al mi. Mi vivas kun ili en granda amikeco. Ni estas ja en la proksimeco de la rivero. Tio ĉi estas la plej grava eco. Kortega ceremonio postulas maloportunecon. La riĉeco de tiu ĉi homo estas granda, sed lia malsaĝeco estas ankoraŭ pli granda.
En tiuj ĉi boteletoj sin trovas (troviĝas) diversaj acidoj, vinagro, sulfuracido, azotacido kaj aliaj. La acideco de tiu ĉi vinagro estas tre malforta. Via vino estas nur ia abomena acidaĵo. Tiu ĉi granda altaĵo ne estas natura monto. La alteco de tiu monto ne, estas tre granda.
LESSON 42.
Suffixes -ej-, -uj-, -ing-.
The suffix -ej- denotes a place specially used for a certain purpose, as Tombo, a tomb; tombejo, a cemetery. Ĉevalo, a horse; ĉevalejo, a stable. Mallibera, captive malliberejo, a prison.
-uj- denotes that which contains or produces, or bears (as countries, fruit-trees, receptacles, etc.), as Anglo, an Englishman: Anglujo, England. Hispano, a Spaniard; Hispanujo Spain (lando is also used, as Skotlando). Pomo, an apple; pomujo, an apple tree (arbo is also used, as pomarbo). Abelo, a bee; abelujo, a beehive. Sukerujo, a sugar-basin; Ujo, a receptacle.
-ing- signifies a holder, case, or sheath for one thing, as Fingro, a finger; fingringo, a thimble. Piedo, a foot; piedingo, a stirrup. Glavo, a sword; glavingo, a sword-sheath. Ingo, a sheath.
La domo, en kiu oni lernas, estas lernejo, kaj la domo, en kiu oni preĝas, estas preĝejo. La kuiristo sidas en la kuirejo. La kuracisto konsilas al mi iri en ŝvitbanejon. La ĉevalo metis unu hufon sur serpentejon. La virino promenadis tra belegaj arbaroj kaj herbejoj. Li venis en sian loĝejon. Li haltis apud la pordego de la monaĥejo.
La rusoj loĝas en Rusujo, kaj la germanoj en Germanujo. Mia skribilaro konsistas el inkujo, sablujo, kelke da plumoj, krajono, kaj inksorbilo. En la poŝo de mia pantalono mi portas monujon, kaj en la poŝo de mia surtuto mi portas paperujon; pli grandan paperujon mi portas sub la brako. Metu sur la tablon la sukerujon, la teujon, kaj la tekruĉon.
Magazeno, en kiu oni vendas cigarojn, aŭ ĉambro, en kiu oni tenas cigarojn, estas cigarejo; skatoleto aŭ alia objekto, en kiu oni tenas cigarojn, estas cigarujo; tubeto, en kiun oni metas cigaron, kiam oni ĝin fumas, estas cigaringo. Skatoleto, en kiu oni tenas plumojn, estas plumujo, kaj bastoneto, sur kiu oni tenas plumon por skribadi, estas plumingo. En la kandelingo sidis brulanta kandelo.
LESSON 43.
Ge-, bo-, -id-, pra-, -ĉj-, -nj-.
The prefix ge- signifies both sexes taken together, as gepatroj, parents. Gefratoj, brothers and sisters. Gereĝoj, king and queen (the word formed is, of course, always plural).
The prefix bo- denotes relationship by marriage, as bopatro, father-in-law; bofilo, son-in-law.
The suffix -id- signifies the offspring or descendant, as Reĝo a king; reĝido, a king's son, a prince. Kato, a cat; katido, a kitten. Ŝafo, a sheep; ŝafido, a lamb.
The prefix pra- means of generations ago, great-, grand-, as, avo, grandfather; pra-avo, great-grand-father. It is also used for descendants, as pra-nepo, great-grandson. Praa, primitive or primeval.
The suffix -ĉj- is added to men's names and -nj- to women's names to form pet names, part of the name being left out, as Petro, Peter; Peĉjo, Pete. Klaro, Clara; Klanjo, Clarrie. Paĉjo (from patro), papa; panjo, mamma.
Patro kaj patrino kune estas nomataj gepatroj. Petro, Anno, kaj Elizabeto estas miaj gefratoj. Gesinjoroj N. hodiaŭ vespere venos al ni. La gefianĉoj staris apud la altaro. Mi gratulis telegrafe la junajn geedzojn. La gereĝoj forveturis Kordovon. Ŝi edziniĝis kun sia kuzo, kvankam ŝiaj gepatroj volis ŝin edzinigi kun alia persono.
La patro de mia edzino estas mia bopatro, mi estas lia bofilo, kaj mia patro estas la bopatro de mia edzino. Ĉiuj parencoj de mia edzino estas miaj boparencoj, sekve ŝia frato estas mia bofrato, ŝia fratino estas mia bofratino; mia frato kaj fratino (gefratoj) estas la bogefratoj de mia edzino. La edzino de mia nevo, kaj la nevino de mia edzino estas miaj bonevinoj. Virino, kiu kuracas, estas kuracistino; edzino de kuracisto estas kuracistedzino. La doktoredzino A. vizitis hodiaŭ la gedoktorojn P. Li ne estas lavisto, li estas lavistinedzo.
La filoj, nepoj kaj pranepoj de reĝo estas reĝidoj. La hebreoj estas Izraelidoj, ĉar ili devenas de Izraelo. Ĉevalido estas nematura ĉevalo, kokido nematura koko, bovido nematura bovo, birdido nematura birdo. Tiu bela tero trovis sin en tre praa stato.
Johanon, Nikolaon, Erneston, Vilhelmon, Marion, Klaron kaj Sofion iliaj gepatroj nomas Johanĉjo (aŭ Joĉjo), Nikolĉjo (aŭ Nikoĉjo, aŭ Niĉjo), Erneĉjo (aŭ Erĉjo), Vilhelĉjo (aŭ Vilheĉjo, aŭ Vilĉjo, aŭ Viĉjo), Manjo (aŭ Marinjo), Klanjo kaj Sonjo (aŭ Sofinjo).
LESSON 44.
Suffixes -ebl-, -ind-, -em-.
These three suffixes are used to form adjectives.
-ebl- means possible to be what the word to which it is added signifies, as Vidi, to see; videbla, able to be seen; Aŭdi, to hear; aŭdebla, able to be heard, audible; Movi, to move; movebla, movable; Ebla, possible; eble, possibly.
-ind- means worthy of what the word denotes, as Honoro, honour; honorinda, honourable, worthy of honour; Honti, to be ashamed; hontinda, shameful; Indo, worth; inda, worthy of.
-em- means having an inclination towards or propensity for, or being disposed towards something as Forgesi, to forget; forgesema, forgetful; Servi to serve; servema, willing to serve, obliging. Ema fond of.
The difference between the three suffixes is shown by the following words:—
Kredebla, possible of belief; kredinda, worthy of belief; kredema, having a tendency to believe readily, credulous.
Legebla, able to be read; leginda, worthy of being read; legema, fond of reading, inclined to read.
Ŝtalo estas fleksebla, sed fero ne estas fleksebla. Ne ĉiu kreskaĵo estas manĝebla. Vitro estas rompebla kaj travidebla. Via parolo estas tute nekomprenebla, kaj viaj leteroj estas ĉiam skribitaj tute nelegeble. La mallumo estas netrapenetrebla. Li rakontis al mi historion tute nekredeblan. Eble mi povos helpi al vi. Ĉu vi amas vian patron? Kia demando! kompreneble, ke mi lin amas. Mi kredeble ne povos veni al vi hodiaŭ, ĉar mi pensas, ke mi mem havos hodiaŭ gastojn. La tablo staras malrekte kaj kredeble baldaŭ renversiĝos. Li faris sian eblon.
Li estas homo ne kredinda. Via ago estas tre laŭdinda. Tiu ĉi grava tago restos por mi ĉiam memorinda. Ĝi estas vesto de granda indo. Ĝi ne estas inda je danko. La ŝipanaro montriĝas ne inda je sia estro.
Lia edzino estas tre laborema kaj ŝparema, sed ŝi estas ankaŭ tre babilema kaj kriema. Li estas tre ekkolerema, kaj ekscitiĝas ofte ĉe la plej malgranda bagatelo, tamen li estas tre pardonema, li ne portas longe la koleron, kaj li tute ne estas venĝema. Li estas tre kredema, eĉ la plej nekredeblajn aferojn, kiujn rakontas al li la plej nekredindaj homoj, li tuj kredas. Li estas tre purema, kaj eĉ unu polveron vi ne trovos sur lia vesto. Li estas bonega knabo, sed tre ema kredi spiritojn.
LESSON 45.
Dis-, -um-.
The prefix dis- denotes separation or scattering, as Ĵeti, to throw; disĵeti, to scatter. Ŝiri, to tear; disŝiri, to tear into bits. Doni, to give; disdoni, to distribute.
The suffix -um- has no definite meaning. It is used in only a few words, of which the most important are:—
Ni ĉiuj kunvenis por priparoli tre gravan aferon; sed ni ne povis atingi ian rezultaton, kaj ni disiris. Malfeliĉo ofte kunigas la homojn, kaj feliĉo ofte disigas ilin. Mi disŝiris la leteron, kaj disĵetis ĝiajn pecetojn en ĉiujn angulojn de la ĉambro. Post tio ĉi oni disiris hejmen. La vojo disiris en kelkaj direktoj.
Mi volonte plenumis lian deziron. En malbona vetero oni povas facile malvarmumi. Li disbutonumis la superveston. Ŝi ludis kun sia ventumilo. Ĉemizojn, kolumojn, manumojn, kaj ceterajn similajn objektojn oni nomas tolaĵo, kvankam ili ne ĉiam estas faritaj el tolo.
The suffixes -on-, -obi-, -op-, have already been explained in Lesson 9.
-Aĉ-
A new suffix -aĉ- has gradually come into use during the past few years. Its meaning is well shown in the following examples:—Domo, house; domaĉo, hovel. Virino, woman; virinaĉo, hag. Ridi, to laugh; ridaĉi, to grin (maliciously). Ĉevalo, horse; ĉevalaĉo, a sorry nag, a screw. Obstina, persistent, stubborn; obstinaĉa, pig-headed. Popolo, a people; popolaĉo, populace. Morti, to die; mortaĉi, to die the death. Lingvo, language; lingvaĉo, a jargon.
This suffix should only be used sparingly.
JOINING WORDS. CONJUNCTIONS.
Certain words are used merely to join words or sentences. Those already learned are:—
The following are also useful:—
EXCLAMATIONS. INTERJECTIONS.
The following are simply exclamations of joy grief, surprise, etc.:—
COMPOUND WORDS.
It is often convenient to form compound words, as poŝtkarto, forpeli, ĉiuminute, stacidomo, senmove, telertuketo. When this is done, the word expressing the principal idea is placed last.
Generally it is sufficient to use the root of the qualifying word, but if the sound or sense requires it, the whole word is taken, as unutaga means "of one day"; unuataga, "of the first day."
ARRANGEMENT OF WORDS IN THE SENTENCE.
In English the sense often depends entirely on the order of the words, e.g., the sentence "John saw George" would mean something quite different if reversed—"George saw John." But in Esperanto, thanks to the accusative n, the endings a and e for participles, and the pronoun si, the order of words may be varied without altering the sense. "Georgon vidis Johano" means exactly the same as "Johano vidis Georgon."
But though the meaning can in most cases be understood whatever the order of the words, it is best to adopt the simplest arrangement, and to follow the natural course of thought, which is, first, that about which we think, then that which we think about it. English students may frame their sentences exactly as they would in their own language. In Esperanto, as in English, the arrangement is sometimes altered, either for emphasis, as Laŭdata estu Dio! Praised be God!; or to please the ear, as Oni min admiras, instead of Oni admiras min, People admire me.
Note.—Care must be taken in placing the word "ne." Its usual place is before the verb, when it negatives the whole sentence. Study the effect of placing ne in different positions in the sentence Mi deziras vidi Johanon kaj lian fraton, I wish to see John and his brother:—
(i.). Mi ne deziras vidi Johanon kaj lian fraton, I do not wish to see John and his brother.
(ii.). Mi deziras ne vidi Johanon kaj lian fraton, I wish not to see John and his brother, i.e., I wish to avoid seeing them.
(iii.). Mi deziras vidi ne Johanon, sed lian fraton, I wish to see not John, but his brother.
(iv.). Mi deziras vidi Johanon kaj ne lian fraton, I wish to see John and not his brother.
Ne tute means "not quite," while tute ne means "not at all."
Jam ne means "no longer." "Not yet" is ankoraŭ ne.
Words which are already international, such as microscope, telephone, automobile, etc., are adopted unchanged, except as to the spelling and termination, as mikroskopo, telefono, aŭtomobilo.
WORDS USED WITH THE OBJECT.
As already said, when an adjective or participle (or a noun) is added to the object simply as a describing word, it takes n like the object, as Li perdis sian novan libron (aŭ, sian libron novan), He lost his new book. Ŝi trankviligis la kriegantan infanon (aŭ, la infanon kriegantan), She pacified the screaming child. Li vizitis sian fraton Johanon, He visited his brother John. ("John" shows which brother).
But if the adjective, participle, or noun is used not merely to describe, but indirectly to tell something about the object, it does not take n. A comparison of the following sentences will make this clear:—
Compare this use of words with the following:—
He made his father angry (or, be angered). Li kolerigis sian patron, or, li igis sian patron kolera.
The loss drove him mad. La perdo frenezigis lin, or, igis lin freneza.
It rendered the gun useless. Ĝi senutiligis la pafilon, or, igis la pafilon senutila.
COMPLETE GRAMMAR OF ESPERANTO. By Dr. Zamenhof.
A.—Alphabet.
Aa, Bb, Cc, Ĉĉ, Dd, Ee, Ff, Gg, Ĝĝ, Hh, Ĥĥ, Ii, Jj, Ĵĵ, Kk, Ll, Mm, Nn, Oo, Pp, Rr, Ss, Ŝŝ, Tt, Uu, Ŭŭ, Vv, Zz [Footnote: Names of the letters: a, bo, co, ĉo, do, e, fo, go, ĝo, ho, ĥo, i, jo, ĵo, ko, lo, mo, no, o, po, ro, so, ŝo, to, u, ŭo, vo, zo.]
Remark.—Presses which do not possess the accented letters can use instead of them ch, gh, hh, jh, sh, u.
B.—Rules.
(1) There is no indefinite Article; there is only a definite article (la), alike for all sexes, cases, and numbers.
Remark.—The use of the article is the same as in the other languages. People who find a difficulty in the use of the article need not at first use it at all.
(2) Substantives have the termination o. To form the plural the termination j is added. There are only two cases: nominative and accusative; the latter is obtained from the nominative by the addition of the termination n. Other cases are expressed by the aid of prepositions (the genitive by de, the dative by al, the ablative by per, or other prepositions according to sense).
(3) The Adjective ends in a. Case and number as with the substantive. The Comparative is made by means of the word pli, the Superlative by plej; with the Comparative the conjunction ol is used.
(4) The fundamental Numerals (they are not declined) are: unu, du, tri, kvar, kvin, ses, sep, ok, naŭ, dek, cent, mil. The tens and hundreds are formed by simple junction of the numerals. To mark the ordinal numerals the termination of the adjective is added; for the multiple—the suffix obl, for the fractional—on, for the collective—op, for the distributive—the word po. Substantival and adverbial numerals can also be used.
(5) Personal Pronouns: mi, vi, li, ŝi, ĝi (referring to thing or animal), si, ni, vi, ili, oni; the possessive pronouns are formed by the addition of the adjectival termination. Declension is as with the substantives.
(6) The Verb undergoes no change with regard to person or number. Forms of the verb; time being (Present) takes the termination -as; time been (Past) -is; time about to be (Future) -os; the Conditional mood -us; the Ordering mood -u; the Indefinite -i. Participles (with an adjectival or adverbial sense): active present -ant; active past -int; active future -ont; passive present -at; passive past -it; passive future -ot. All forms of the passive are formed by the aid of a corresponding form of the verb esti and a passive participle of the required verb; the preposition with the passive is de.
(7) Adverbs end in e; degrees of comparison as with the adjectives.
(8) All the Prepositions require the nominative.
(9) Every word is read as it is written.
(10) The Accent is always on the penultimate syllable.
(11) Compound Words are formed by simple junction of the words (the chief word stands at the end); the grammatical terminations are also regarded as independent words.
(12) When another Negative word is present the word ne is left out.
(13) In order to show Direction words take the termination of the accusative.
(14) Each Preposition has a definite and constant meaning; but if we have to use some preposition and the direct sense does not indicate to us what special preposition we are to take, then we use the preposition je which has no meaning of its own. Instead of the preposition je we can also use the accusative without a preposition.
(15) The so-called Foreign Words, that is, those which the majority of languages have taken from one source, are used in the Esperanto language without change, merely obtaining the spelling of the latter; but with different words from one root it is better to use unchanged only the fundamental word and to form the rest from this latter in accordance with the rules of the Esperanto language.
(16) The Final Vowel of the substantive and of the article can be dropped and replaced by an apostrophe.
COMMON USEFUL EXPRESSIONS.
LETTERS.
(a). Beginnings.
(b). Endings.
KEY TO EXERCISES.
1.
A father and a brother. A lion is an animal. A rose is a flower and a pigeon is a bird. The rose belongs to Theodore. The sun shines. The father is a tailor. Where are the book and the pencil? Here is an apple. On the ground lies a stone. On the window lie a pencil and a pen. The son stands by the father. Here lies the hat of the father (the father's hat). The father is in the room. Before the house is (stands) a tree.
What is a lion? What is a rose? What shines? What is the father? Where is the father? What is on the window? Where is the pen?
Is a lion an animal? Yes, a lion is an animal. Is a rose a bird? No, a rose is not a bird, a rose is a flower.
2.
The father is well. A child is not a mature man. The sky is blue. A lion is strong. The father is good. The hand of John (John's hand) is clean. (Some, or, a) paper is white. White paper lies on the table. Here is the young lady's exercise book. In the sky stands (is) the beautiful sun. The paper is very white, but the snow is more white (whiter). Milk is more nutritious than wine. The bread is fresh. The uncle is richer than the brother. Here lies (is) a red rose. The dog is very faithful. The book is new.
3.
(The) birds fly. The song of (the) birds is pleasant. Where are the boys? The fathers are well. Children are not mature men. Lions are strong. John's hands are clean. Here are the young ladies' exercise books. The uncles are richer than the brothers. The dogs are very faithful. White papers lie on the table. In the room are new hats. Where are the sharp knives? Good children are diligent. Here lie (are) pure white delicate lilies. The teeth of lions (lions' teeth) are sharp.
4.
I read. You write. He is a boy, and she is a girl. We are men. You are children. They are Russians. Where are the boys? They are in the garden. Where are the girls? They also are in the garden. Where are the knives ? They are (lie) on the table. The child cries, because it wants to eat. Sir, you are impolite. Gentlemen, you are impolite. Tkey say that (the) truth always conquers. The house belongs to him. I come from (the) grandfather, and I go now to (the) uncle. I am as strong as you. Now I read, you read, and he reads, we all read. You write and the children write, they (you) all sit silent and write.
My dog, you are very faithful. He is my uncle, for my father is his brother. Of all my children, Ernest is the youngest. His father and his brothers are in the garden. Her uncle is in the house. Where are your books ? Our books are (lie) on the table; their pencils and their paper also are (lie) on the table.
Who is in the room ? Who are in the room ? The gentle- man who is reading is my friend. The gentleman to whom you are writing is a tailor. What is lying on the table ?