A Complete Grammar of Esperanto · Chapter 3Part 3
This chapter is not translated yet. You are reading the original.
SENTENCES FOR TRANSLATION.
1. One can see that the weathercock points-out the winds. 2. They say that the west wind will be a dry wind. 3. The weathercock now shows that an agreeable south wind blows. 4. People will be angry with (against) the weathercock, because it points-out a north wind. 5. A north wind is not warm, and the grain and fruit will need a warm wind. 6. It snowed, and the young children were not warm, because the north wind blew. 7. People will like a south wind, but an east wind will carry rain. 8. Can one find money in the desert? 9. Do you think (that) he is in the house? 10. He is said to be (they say that he is) on the street. 11. It is thought (people think) that the camel is a faithful friend. 12. I am told (people tell me) that the camel has a large body, and a long neck. 13. One can see that it is not beautiful. 14. People do not like to drink warm water. 15. Nevertheless we shall drink warm water in the city. 16. It was beautiful weather yesterday, but today we shall have good weather also. 17. I think that a warm wind will blow soon. 18. My friend has a beautiful new house.
LESSON XIII.
THE DEMONSTRATIVE PRONOUN TIU.
56. The demonstrative pronoun tiu, that, is used to indicate a person or a definitely specified thing. The plural is tiuj, those:
Tiu estas la via, kaj mi volas tiun, that is yours, and I wish that one. Tiuj estos koleraj kontraŭ vi, those will be angry with you. Li aŭdis tiujn, he heard those (persons, or things).
57. The demonstrative pronoun tiu is also used as a pronominal adjective, in agreement with a noun:
Tiu vento estos varma, that wind will be warm. Mi vidas tiun ventoflagon, I see that weathercock. Tiuj infanoj estas junaj, those children are young. Mi trovos tiujn librojn, I shall find those books.
TENSES IN INDIRECT QUOTATIONS.
58. The verb in an indirect statement (53) or an indirect question remains in the same tense in which it would be if the statement or question were direct. (In English this is true only if the introductory verb is present or future, since after an introductory past tense the tense of the indirect quotation is changed, and am, is, are, have, will become was, were, had, would, etc.)
An indirect question is introduced by ĉu, whether, after verbs meaning "ask," "wonder," "know," etc.: Mi miras ĉu li venis, I wonder whether he came. Oni demandas ĉu li estas riĉa, people ask whether he is rich.
FORMATION OF FEMININE NOUNS.
59. Feminine nouns corresponding to distinctly masculine nouns such as frato, knabo, viro, may be formed from these by inserting the suffix -in- just before the noun-ending -o:
Cf. English names similarly formed from masculine names, as Pauline, Josephine, Ernestine, Geraldine, etc., also German Königin, queen, from König, king; Löwin, lioness, from Löwe, lion, etc.
Vocabulary.
EN LA PARKO.
Miaj junaj amiko kaj amikino, kaj ankaŭ ilia patrino, iris hieraŭ al la parko. La infanoj diris al la patrino ke la parko estas agrabla, kaj ke ili volas promeni en ĝi. La knabino parolis al sia frato pri la belaj floroj. Ŝi diris al li ke la floroj velkas, kaj ke la herbo en preskaŭ la tuta parko bezonas pluvon. La knabo diris hodiaŭ al mi ke hieraŭ li kaj lia fratino aŭdis la birdojn en la arboj super siaj kapoj. Li diris ke li miris pri tiuj birdoj, tamen li opinias ke la birdoj baldaŭ konstruos siajn nestojn en tiuj arboj. La infanoj promenis, kaj baldaŭ ili vidis ke grizaj nuboj venas sur la ĉielon, kaj mia juna amikino timis ke pluvos. Ŝi parolis al la patrino pri la nuboj kaj la pluvo, montris al ŝi la grizajn nubojn, kaj diris ke si volas iri al la domo. Ili komencis marŝi al la strato, kaj preskaŭ kuris, ĉar ili ne havis ombrelon. Tra la fenestroj de la domoj oni rigardis ilin, kaj la knabo miris ĉu li kaj liaj patrino kaj fratino amuzas tiujn virojn kaj virinojn. Tamen la patrino diris ke ŝi ne timas ke ŝi amuzos tiujn, sed ke ŝi timas la pluvon. Ŝi kaj la filino volas esti zorgaj pri almenaŭ la novaj ĉapeloj. La filo diris al ŝi ke li ankaŭ estas zorga, sed ke li opinias ke ne pluvos. Baldaŭ la patro venis al ili, kaj portis ombrelojn, ĉar li ankaŭ timis la pluvon. Li miris ĉu la infanoj kaj ilia patrino havas ombrelojn. Baldaŭ pluvis, sed ili estis sekaj, ĉar ili havis la ombrelojn. Morgaŭ ili ne promenos en la parko, sed iros al la urbo.
SENTENCES FOR TRANSLATION.
1. The east wind is dry and the south wind will be too warm. 2. A west wind blew against the weathercock, but the grain needed a south wind. 3 A north wind is blowing and I think that it will soon snow. 4. It (51) will be beautiful weather tomorrow, because a pleasant wind is now blowing. 5. The flowers will wither because those children gathered them. 6. They are talking about that park, but I do not wish to take-a-walk, because there are clouds in (on) the sky. 7. At least we shall take an umbrella, and my brother will hold it over our heads. 8. My sister said "Mother and I are-afraid that it will rain." 9. My young sister will be careful about that new umbrella. 10. I wonder whether she will take-a-walk tomorrow. 11. That park is pleasant and the grass is soft and green. 12. The birds are building their nests now, in those branches above our heads. 13. The sky above us is blue, and a west wind is beginning to blow. 14. I can see that weathercock, on that large house near the park. 15. Mother says that my sister will have a new hat tomorrow. 16. She will be careful of (about) that hat. 17. My father's friend is very careful of his son. 18. One sees that he is not a strong boy.
LESSON XIV.
THE DEMONSTRATIVE PRONOUN ĈI TIU.
60. The demonstrative pronoun (and pronominal adjective) meaning "this" is formed by using with tiu (56) the word ĉi, which expresses the general idea of nearness or proximity. (Consequently the literal meaning of ĉi tiu is that one nearby, that one here.) The word ĉi may either precede or follow the pronoun:
Ĉi tiu estas la mia, this is mine. Mi vidis ĉi tiun, I saw this one. Ĉu vi volas tiujn ĉi? Do you wish these? Ĉi tiu knabino estas mia fratino, this girl is my sister. Mi vidis ĉi tiujn ĉapelojn, I saw these hats. Ĉi tiuj amikoj promenos, these friends will take a walk.
61. The words tiu and ĉi tiu may be used to distinguish between persons or things previously mentioned and just mentioned:
Gertrude kaj Mario estas en la parko. Tiu rigardas la florojn, ĉi tiu kolektas ilin. Gertrude and Mary are in the park. The former (that one) looks at the flowers, the latter (this one) gathers them.
POSSESSIVE FORM OF THE DEMONSTRATIVE PRONOUN.
62. To express possession, the demonstrative pronouns tiu and ĉi tiu have the special possessive or genitive forms ties, that one's, and ĉi ties, this one's. The use of ties and ĉi ties to mean "the former" and "the latter" is similar to the use of tiu and ĉi tiu shown in 61:
Mi iris al ties domo, I went to that one's house. Ĉi ties filoj estas junaj, this person's (this one's) sons are young. Mi ŝatas ties koloron, sed preferas ĉi tiun floron, I like that one's color, but prefer this flower. La patro kaj lia amiko parolas pri siaj domoj. Ties estas nova, sed ĉi ties ŝajnas bela, Father and his friend are talking about their houses. The former's is new, but the latter's seems beautiful.
THE SUFFIX -IL-.
63. Names of instruments, tools or utensils may be formed by adding the suffix -il- (followed by the ending -o) to roots whose meaning permits:
flugilo, wing (from flugi, to fly). kaptilo, snare, trap (from kapti, to catch). kudrilo, needle (from kudri, to sew). montrilo, indicator, (clock) hand (from montri, to point out, show). tenilo, handle (from teni, to hold).
The root of a word is that part of it which contains the essential meaning, and to which the verb endings -i, -as, -is, -os, the noun ending -o, the adjective ending -a, etc., are attached, when no suffix intervenes. Thus, vir- is the root of viro and of virino; kur- is the root of kuri, etc.
THE EXPRESSION OF MEANS OR INSTRUMENTALITY.
64. The means or instrumentality through which an act is accomplished is expressed by use of the preposition per:
Oni kudras per kudrilo, one sews by means of (with) a needle. La birdoj flugas per flugiloj, the birds fly by (with) wings. Li amuzas sin per tiuj bildoj, he amuses himself with (by) those pictures. Mi trovis ĝin per via helpo, I found it by (through) your help.
Vocabulary.
LA MANĜO.
Hieraŭ mi miris ĉu mi havos bonan manĝon en la domo de mia amiko. Sed mi opiniis ke mi havos tre bonan manĝon, ĉar mia amiko ŝatas doni bonajn manĝojn al siaj amikoj. Oni metis tre bonan supon antaŭ mi, kaj mi manĝis tiun per granda kulero. Post la supo mi havis viandon. Ĉi tiun mi tenis per forko, kaj tranĉis per akra tranĉilo. La forko, tranĉilo kaj kulero estas manĝiloj. Mi havis ne nur viandon, sed ankaŭ novajn terpomojn. Mi tranĉis tiujn ĉi per la tranĉilo, sed mi metis ilin en la buŝon per forko. Mi tenis la forkon en la dekstra mano, kaj metis la tranĉilon trans mian teleron. Oni bezonas akran tranĉilon, sed oni ne bezonas tre akran forkon. Post la viando kaj la terpomoj, oni donis al mi freŝajn maturajn ĉerizojn. Ili kuŝis sur granda telero, kaj havis belan koloron. Ilia gusto estis ankaŭ bona. Mi preskaŭ ne diris ke mi ankaŭ havis kafon. Mi parolos morgaŭ al mia amiko pri lia kafo, kaj laŭdos ĝin. Post la manĝo, najbaro de mia amiko venis en ĉi ties domon, kaj ili parolis al mi pri siaj novaj domoj. Per la helpo de sia patro, mia amiko konstruos grandan domon. Lia najbaro volas konstrui belan sed ne tre grandan domon. Ties nova domo estos bela, sed mi opinias ke mi preferos ĉi ties domon. Mia amiko volis doni almenaŭ kafon al sia najbaro, sed li diris ke li ne volas trinki kafon. Tamen li volis persikon. Li tenis tiun en la mano, kaj manĝis tiun.
SENTENCES FOR TRANSLATION.
1. The birds have very strong wings on their bodies, but they do not have hands. 2. They will build their nests, and sing about the young birds. 3. Those children were talking to me yesterday about their cat. 4. They said that it likes to catch and eat sparrows. 5. Tomorrow it will hide (itself) behind a tree, and will catch a young sparrow. 6. The children will gather peaches in that-person's garden, and will put them upon a plate. 7. They will shake the whole tree by means of a branch. 8. The sweet fruit above them will fall upon the soft green grass. 9. The children wondered whether the cherries were ripe. 10. They seem almost ripe, and tomorrow the children will pick (gather) them, with the help of their father. 11. It is said (54) that the grain in that-man's field very [much] needs rain. 12. People also think that the flowers will wither, for (because) it did not rain yesterday or today. 13. My careful young friend will carry an umbrella in his hand tomorrow, because he fears the rain. 14. He sees those gray clouds in (on) the sky. 15. He holds the umbrella by its handle. 16. The weathercock is an indicator concerning the weather. 17. One eats meat with a fork, and soup with a spoon. 18. One holds the spoon in the right hand. 19. A knife is sharp, but one does not need a sharp fork. 20. We shall have a very good meal, and also very good coffee.
LESSON XV.
THE DEMONSTRATIVE ADJECTIVE.
65. The demonstrative adjective related to the demonstrative pronoun tiu (56) is tia, that kind of, that sort of, such:
Tia floro estas bela, that kind of a flower is beautiful. Mi ŝatas tian viandon, I like that sort of meat. Tiaj najbaroj estas agrablaj, such (that kind of) neighbors are pleasant. Mi volas aŭdi tiajn birdojn, I wish to hear such birds.
ADVERBS DEFINED AND CLASSIFIED.
66. An adverb is a word which modifies the meaning of a verb, adjective, another adverb, or phrase. It may express manner, time, degree, negation, etc. Adverbs are either primary, as "now," "almost," or derived, as "glad-ly," "sweet-ly," The Esperanto primary adverbs given in this and in preceding lessons may be classified as follows:
a. An adverb usually precedes, but may also follow, the word or words which it modifies. It must be so placed as to leave no doubt about which of two words or word-groups it is intended to modify. Thus, mi preskaŭ volis havi tiun clearly means I almost wished to have that; but mi volis preskaŭ havi tiun might mean either "I almost wished to have that," or more probably "I wished almost to have that." An example of permissible variation in the position of adverbs is shown in questions to which an affirmative answer is expected. Such questions may be put in the form of a statement, followed by ĉu ne (instead of having ĉu introduce the sentence, with ne in its normal position):
Li venos, ĉu ne? He will come, will he not? La vetero estas bela, ĉu ne? The weather is beautiful, is it not? Vi aŭdis tiun diron, ĉu ne? You heard that remark, did you not?
FORMATION OF OPPOSITES.
67. If the meaning of a word is such that it can have a direct opposite, such opposite may be formed from it by use of the prefix mal-:
malalta, low, short (from alta, high, tall). malamiko, enemy (from amiko, friend). maldekstra, left (from dekstra, right). malhelpi, to hinder (from helpi, to help). maljuna, aged, old (from juna, young). malnova, old, not new (from nova, new).
Cf. English malcontent, "discontented," maladroit, "clumsy."
Vocabulary.
LA RUZA JUNA VIRO.
Ruza juna viro kaj bona maljuna viro iris trans dezerton. Tiu havis nigran ĉevalon, ĉi tiu havis blankan ĉevalon. "Vi gardos niajn ĉevalojn dum la nokto, ĉu ne?" diris la juna viro per dolĉa voĉo al sia amiko, "Ĉar dum la nokto oni ne povos vidi mian nigran ĉevalon, sed malamikoj povos tuj vidi vian blankan ĉevalon. Oni povos ŝteli tian ĉevalon, ĉar vi estas maljuna kaj malforta, kaj ne povos malhelpi malamikojn." Tia propono ne ŝajnis agrabla al la maljuna viro. Li ne estis kontenta, tamen li ne volis perdi sian ĉevalon, ĉar li estis malriĉa. Li diris al si ke li donos sian blankan ĉevalon al la juna viro, kaj prenos ties nigran ĉevalon. Tuj li diris al ĉi tiu "Sed per via helpo mi ne perdos mian ĉevalon: mi donos la mian al vi, kaj prenos vian ĉevalon. La via estas malbela, sed ĝi estas almenaŭ nigra; vi donos ĝin al mi, ĉu ne?" "Jes," respondis la ruza juna viro, kaj li donis sian nigran ĉevalon al tiu, kaj prenis la blankan ĉevalon. "Nun," diris la maljuna viro, "Vi estas kuraĝa kaj forta, kaj vi gardos la ĉevalojn, ĉu ne? Vi povos malhelpi malamikojn per tiu granda akra tranĉilo, kaj oni ne povos ŝteli vian blankan ĉevalon." La ruza juna viro ne hontis. Li respondis "Mia kara amiko, mi nun dormos, ĉar oni ne ŝtelos blankan ĉevalon. Mi povos vidi tian ĉevalon dum la nokto, kaj malhelpi malamikojn. Sed tiu ĉevalo via (that horse of yours) havas la koloron de la nokto, kaj eĉ nun oni povas ŝteli ĝin." La malkontenta maljuna viro diris per kolera voĉo "Ĉu vi ne hontas pri tia propono?" Tamen la ruza juna viro tuj komencis dormi, kaj la maljuna viro gardis la ĉevalojn dum la tuta nokto.
SENTENCES FOR TRANSLATION. (Words to be formed with the prefix mal- are italicised.)
1. Does one eat potatoes and meat with a fork or a spoon? 2. One puts soup into the mouth by means of a spoon. 3. One cuts fruit with a knife, and puts the fruit upon a plate. 4. The coffee was cold, and I was much dissatisfied. 5. My knife was dull, nevertheless I almost immediately cut my (the) left hand. 6. I was ashamed, but I think that the handle of that knife was very short. 7. The grass is wet today, and I fear that we shall not be able to take a walk, even in that small park. 8. I dislike to go-walking upon the hard streets. 9. The courageous young man and his aged friend talked about their enemies. 10. They wished to be careful about their horses. 11. The young man was very sly, and wished to sleep during the night. 12. He said that one can steal a black horse during the dark night. 13. He said that either (aŭ) he or the old man would guard the horses. 14. The old man answered that he would give to him his [own] white horse. 15. He took that one's black horse. 16. He was ashamed, and was very angry at his faithless friend. 17. But he stayed-awake, and guarded the horses.
LESSON XVI.
THE DEMONSTRATIVE ADVERB OF PLACE.
68. The demonstrative adverbs of place related to the pronouns tiu and ĉi tiu are tie, there, in (at) that place, and ĉi tie, here, in (at) this place:
La telero estas tie, the plate is there (in that place). La libroj kuŝas ĉi tie, the books lie here (in this place). Mi trovis vin tie kaj lin tie ĉi, I found you there and him here. Tie la vetero ŝajnas tre agrabla, there the weather seems very pleasant.
69. If the verb in the sentence expresses motion toward the place indicated by tie or ĉi tie, the ending -n is added to the adverb (46), forming tien, thither, there, and ĉi tien, hither, here:
Li iros tien, he will go there (thither). Mi venis ĉi tien, I came here (hither). Ni estis tie, kaj venis ĉi tien, we were there and came here (hither).
ACCOMPANIMENT.
70. Accompaniment or association is expressed by the preposition kun, with, along with:
La viro venis kun sia amiko, the man came with his friend. Mi promenos kun vi, I shall go walking with you. La knabo kun tiu viro estas lia frato, the boy with that man is his brother.
Kun must not be confused with per (64), which expresses instrumentality, although per may often be translated by English "with." The English preposition "with" may be said to have three rather clearly defined different meanings. In the linguistic history of this word, the original meaning was "against," still shown in fight with, strive with, contend with, withstand, etc. (Cf. German widerstreiten, to strive with, widerhalten, to resist, etc.) Gradually this word "with" usurped the meaning of the original preposition "mid," expressing association or accompaniment (cf. German mit, "with", which it crowded out of the language except in one unimportant compound). The word "by" was also encroaching upon "mid" from another direction, and so "mid's" successor "with" came to be interchangeable with "by" in expressing instrumentality. Thus, English "with" indicates opposition, accompaniment, or instrumentality, for which three senses Esperanto has the three prepositions kontraŭ, kun, and per, respectively.
THE ADVERB FOR.
71. The adverb for, away, may be used independently, as Li iris for de mi, he went away from me, but it is more frequently used as a prefix to give a sense of departure, loss or somewhat forcible removal:
foriri, to go away, to depart. forkuri, to run away, to escape. forlasi, to leave alone, to abandon, to desert. formanĝi, to eat away, to eat up. forpreni, to take away, to remove. fortrinki, to drink away, to drink up.
Cf. the prefix for- in English "forfend," to keep away, to avert, "forbid," to exclude from, to command against, "forbear," to refrain from, etc.
THE MEANING OF POVI.
72. The verb povi, to be able, is used to translate English can, which is defective, that is, does not occur in all of the forms a verb may have:
Mi povas paroli, I am able to talk, I can talk. Mi povis paroli, I was able to talk, I could talk. Mi povos paroli, I shall be able to talk, ———. Mi volas povi paroli, I wish to be able to talk, ———.
Vocabulary.
MALAMIKOJ EN LA DEZERTO.
Juna viro kaj lia saĝa patro volis iri trans la dezerton, kun siaj amikoj. La amikoj estis fortaj, kaj la juna viro estis tre kuraĝa. Ili restis en malgranda urbo dum la nokto, kaj forrajdis kun tiuj amikoj. La patro kaj la filo opiniis ke la amikoj kun ili povos helpi per siaj akraj glavoj. Ili opiniis ke ili povos forpeli la malamikojn. Eĉ en la dezerto oni trovas malamikojn. Tiaj malamikoj forprenas la monon de bonaj viroj. La juna viro estis kontenta, ĉar li estis kun la amikoj. La maljuna viro estis kontenta ĉar li estis kun sia filo. Baldaŭ la nokto venis. Estis tre malluma tie en la dezerto, kaj ili preskaŭ ne povis vidi. Dum la fruaj horoj de la nokto la patro aŭdis voĉojn, kaj preskaŭ tuj li vidis la malamikojn. La ruzaj malbonaj viroj rapidis tien, kaj vokis la maljunan viron. La malkuraĝaj amikoj de la patro kaj filo nek restis tie, nek helpis forpeli la malamikojn. Ili tuj forkuris. La malamikoj staris ĉirkaŭ la patro, kaj forpuŝis lin de lia ĉevalo. La filo volis malhelpi ilin, sed li ne povis. Li povis nur resti kun la patro, kaj gardi lin tie kontraŭ la glavoj de la malamikoj. Baldaŭ la malamikoj komencis forpreni la monon el la poŝoj de la saĝa maljuna viro. La kolera filo diris per maldolĉa (bitter) voĉo "Ĉu vi ne hontas? Ĉu vi lasos al ni nek la ĉevalojn nek nian monon?" Sed la malamikoj respondis "Ne, ni lasos al vi nek la ĉevalojn nek la monon. Ni ne estas malsaĝaj." Post tiu diro ili tuj forrapidis, kaj prenis kun si la ĉevalojn.
SENTENCES FOR TRANSLATION.
1. The foolish friends of the young man and his aged father did not stay with them. 2. They did not help them with their swords, but ran away at once (tuj), and were not ashamed. 3. The old man heard disagreeable voices behind him, and soon he saw the enemy. 4. The enemy called them, and hastened there (69). 5. Those sly bad men took the money out of the pockets of the courageous young man. 6. They stood around him, and also around his father. 7. The father and son could not even guard their horses. 8. The enemy did not leave (to) these their horses, but took both the horses and the money. 9. Soon the enemy rode away, during the late hours of the night. 10. The father and son were angry and dissatisfied. 11. They said "We fear and dislike such men." 12. The father said "By the help of our neighbors we can (povos) find those bad men, and drive them away, out of the desert." 13. The son replied, "Dear Father, such a proposal seems good, and I will help with my long sharp sword. 14. But we are now in the desert, and the road to the city is long. 15. We cannot ride thither, but we can walk thither. 16. Can you not hasten, with (per) my help?" 17. The wise old man answered, "Yes, my son, with such help I can walk thither."
LESSON XVII.
THE DEMONSTRATIVE TEMPORAL ADVERB.
73. The demonstrative temporal adverb related to the demonstrative pronoun tiu is tiam, then, at that time:
Tiam li rajdos al la urbo, then he will ride to the city. Nun ili estas saĝaj, sed tiam ili estis malsaĝaj, now they are wise, but at that time they were foolish.
COMPARISON OF ADJECTIVES.
74. An adjective may have three degrees, positive, comparative and superlative. English has various ways of forming the comparative and superlative degrees (as by the suffixes -er, -est, the adverbs more, most, and irregular methods as in good, better, best, etc.). Esperanto has only one method, using the adverbs pli, more, and plej, most:
75. The preposition el is used with words expressing the group or class out of which a superlative is selected and mentioned:
Li estas la plej juna el tiuj, he is the youngest of (out of) those. Vi estas la plej feliĉa el ni, you are the happiest of us. Tiu estis la plej ruza el la viroj, that one was the craftiest of the men.
MANNER AND CHARACTERISTIC.
76. The actions or feelings which accompany an act or state, or the characteristic which permanently accompanies a person or thing, may be expressed by a substantive with the preposition kun:
Li prenis ĝin kun la plej granda zorgo, he took it with the greatest care. Mi aŭdis lin kun intereso kaj plezuro, I heard him with interest and pleasure. Ŝi estas virino kun bona gusto, she is a woman with (of) good taste. Mi havas ĉevalon kun forta korpo, I have a horse with a strong body.
Sometimes the manner of an action may be expressed by the instrument of it, expressed by the preposition per with a substantive modified by an adjective: Li kantis per dolĉa voĉo, he sang with (by means of) a sweet voice. Vi puŝis min per forta mano, you pushed me with a strong hand.
DIRI, PAROLI AND RAKONTI.
77. The verbs diri, to say, paroli, to talk, to speak, and rakonti, to relate, having in common the general idea of speech or expression, must not be confused in use:
Mi diris al vi ke pluvas, I said to (told) you that it was raining. Mi diris ĝin al vi, I said it to you (I told you). Mi parolis al vi pri ĝi, I talked (spoke) to you about it. Mi rakontis ĝin al vi, I related (told) it to you.
Vocabulary.
FREDERIKO GRANDA KAJ LA JUNA SERVISTO.
Hieraŭ mi legis interesan libron pri Frederiko Granda (the Great). En ĝi oni rakontas ke la reĝo kun plezuro legis aŭ skribis per sia plumo, dum malfruaj horoj de la nokto. Agrabla juna knabo, la plej juna el la servistoj, tiam restis ekster la pordo. Ĉar la reĝo legis plej interesan novan libron, li ne opiniis ke la horo estas malfrua. Li vokis sian malgrandan serviston, sed la knabo, nek venis nek respondis. La reĝo iris tien, kaj trovis la knabon ekster la pordo. Li vidis ke la knabo dormas sur malalta seĝo. Tiam Frederiko Granda ne estis kolera, sed hontis ĉar li vokis la infanon. La reĝo Frederiko vidis leteron en la poŝo de la knabo. Tuj li prenis la leteron el lia poŝo, kaj rigardis ĝin. Ĝi estis letero al la servisto, de lia patrino. Ŝi ne estis riĉa virino, ŝi ŝajnis esti tre malriĉa. En ĉi tiu letero la patrino diris per la plumo ke ŝi amas la filon. Ŝi dankis lin ĉar li skribis al ŝi longan leteron. Ŝi ankaŭ dankis lin ĉar li donis al ŝi monon. La reĝo volis esti tre bona al tia filo. Kun la plej granda zorgo li metis monon el sia poŝo kun la letero kaj tiam lasis la leteron en ties poŝo. Tiam li formarŝis al sia ĉambro, kaj vokis la malgrandan serviston. La knabo tuj aŭdis, kaj rapidis tra la pordo. Li kuris trans la ĉambron, kaj staris antaŭ la reĝo. "Ĉu vi dormis?" diris Frederiko Granda. "Jes, mi timas ke mi preskaŭ dormis," respondis la knabo, "kaj mi tre hontas." Tiam li metis la manon en la poŝon, kaj trovis la monon. Li ŝajnis pli malfeliĉa kaj diris kun granda timo "Malamiko metis ĉi tiun monon en mian poŝon! Oni opinios ke mi ŝtelis ĝin! Oni malamos min, kaj forpelos min!" Frederiko respondis, "Ne, mi donis ĝin al vi, ĉar mi amas bonajn knabojn. Mi gratulas vian patrinon, ĉar ŝi havas tian filon."
SENTENCES FOR TRANSLATION.
1. An interesting story is related (54) about Frederick the Great. 2. His youngest servant stayed outside of the door. 3. The king called him, and he hastened thither and stood before him. 4. Yesterday he did not hear the king. 5. The king called him, but he did not answer. 6. The king thought that the boy had gone away with the older servants, and he was angry. 7. He left his book on the table, and went to the door. 8. Then he saw that the little boy was sleeping there. 9. He looked at him with greater interest, and saw a letter in his pocket. 10. The letter was from the boy's mother. 11. He had written a letter to her, with his pen, and had given (to) her money, because she was poor. 12. He wrote longer letters with pleasure, because he was a most faithful son. 13. The king congratulated the mother of the boy, concerning such a son. 14. (The) king Frederick wished to be kinder (pli bona) to the boy. 15. He placed his book upon the table, near his sword, and talked to the little servant. 16. Then the older servants came, and stood around the king. 17. They walked with great care, and the younger servant did not hear them. 18. They loved the little boy, and wished to help him.
LESSON XVIII.
THE DEMONSTRATIVE ADVERB OF MOTIVE OR REASON.